De Katernen

Onderweg maken we kleine katernen.
Vol verhalen en verbeelding over onderweg zijn.
Over de kunst van overleven in barre tijden.
Van mensen ooit gevlucht of nog nooit.
Het kan anders en mag inspireren.

Van deze bundel bestaan 250 genummerde exemplaren. Met een donatie van 60 euro per jaar maak je ruimte voor verhalen en beelden die gehoord en gezien moeten worden. Gewoon ouderwets in een mooi boekje. Waarvan je ieder jaar een of twee nieuwe krijgt, tot je elastiek bijna knapt en je af en toe zo’n boekje aan iemand geeft.

Stel je voor…

Door Fronnie Biesma –

Stel je voor: een gebouw met een open uitstraling, meerdere etages, een tuin voor de deur, op een steenworp van het nieuwe asielzoekerscentrum. Iedereen is welkom. Achter de bar van het café-restaurant werken jongeren uit het azc. Je kan er je overhemden afgeven om gestreken te worden. Er is een kapper, een pedicure en een visagiste. Je kan er schaken of tric-trac spelen. Op de eerste etage is een werkplaats/atelier. Mensen werken er in de meest uiteenlopende ambachten: sjaals en tassen stempelen, tapijtknopen, zeep maken, nieuwe kleren ontwerpen van afgedankt materiaal. Daarboven is de theaterzaal, met podium, licht en geluid. Vanuit de twee studio’s klinkt muziek en gelach. Op de derde verdieping zijn flexwerkplekken en kantoorruimtes. Op het dak is een ecologische tuin. Dit is het meest trendy pand van de Houthavens. Je voelt je er thuis, zoals je je thuis kan voelen op een markt waar allerlei talen en geuren je omringen. De prijzen voor eten, drinken en optredens zijn verrassend betaalbaar. En rond het pand worden het park en de buurt schoongehouden door bewoners van het asielzoekerscentrum.

Ondertussen: op weg naar 2023
In 2023 gaat het nieuwe asielzoekerscentrum open in de gerenoveerde Houthavens. Stichting Ondertussen wil daar dan een plek creëren tussen het azc en de buurt, waar mensen kunnen leren en werken, waar ambachtelijk werk wordt gemaakt en talenten en netwerk gedeeld. De gemeente Amsterdam wil dat de bewoners van het azc in de actief kunnen zijn en dat dat wordt vormgegeven met organisaties, bewoners en ondernemingen uit de directe omgeving. Ondertussen droomt van een inspirerende werkplaats en ontmoetingsplek voor mensen die vanuit de hele wereld naar Amsterdam zijn gekomen en andere Amsterdammers.

Stichting Ondertussen – een groeiend gezelschap cultureel ondernemers, mensen die met vluchtelingen werken, kunstenaars en ontwerpers met een vluchtelingenachtergrond – begint nu al met de voorbereidingen.

Wat gewoon kan
Een buurt die erop vooruitgaat dankzij de komst van een asielzoekerscentrum. Omdat de bewoners ervan mensen zijn die talenten hebben die ze willen delen. Omdat er betrokken Amsterdammers en maatschappelijk ondernemers omheen staan die willen meedoen. Omdat gemeente Amsterdam, woningcorporaties en een groeiend aantal andere spelers enthousiast zijn. Omdat er gewerkt wordt aan een plek waar dit nieuwe denken concreet wordt gemaakt.

Ons doel is Ondertussen. Maar we hopen dat deze mentaliteit en deze werkwijze op meer plekken in Amsterdam en Nederland wordt overgenomen: des te urgenter, nu er in hoog tempo meer asielzoekers met onvermoede talenten komen en zijn. Afbeelding

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is houthavens1.jpg

Foto: COA

Een ode aan een asielzoekerscentrum

Door George Tobal –

“Een mens heeft zijn lot niet in de hand, maar bepaalt wel de manier waarop hij op de gebeurtenissen reageert. Gezondheid, maatschappelijk aanzien, rijkdom: maak je er niet druk om, maar neem het zoals het komt. Die levenshouding leidt tot volmaakte vrijheid en geluk.”

Filosofisch, Toch? Ook mooi in essentie.

Een koude decemberochtend. Uit mijn 1200 euro laptop klinkt de onheilspellend Requiem van Verdi. Ik kijk uit het raam en bekijk hoe de bomen zich van hun blaadjes ontkleden.
Voor me staat een lege fles whisky van gisterenavond. Nee, het was geen gezellig feestje. Meer een eenzame viering van mijn lege vrijheid. Ik vraag me af of mijn donkere gemoedstoestand een resultaat is van de kater, of is het de muziek die het beïnvloedt.

Ik kan het niet bedwingen, maar af en toe wellen mijn herinneringen over het asielzoekerscentrum, waar ik 11 jaar lang heb gewoond, op.
Ik was gelukkig. Gek… Altijd heb ik beweerd dat het daar verschrikkelijk was. Dat dat grote veld vol met caravans, midden in het bos, weg van de stad, weg de maatschappij, de bron van veel ellende in mijn leven, en in het leven van velen zoals ik, is.

Waarom mis ik het zo? Waarom heb ik het gevoel dat ik daar thuis hoor?
Is het omdat gezondheid, maatschappelijk aanzien en rijkdom daar niet belangrijk waren. Er waren geen eerste klas asielzoekers, geen elite vluchtelingen waarvoor de kamers mooier waren ingericht. Iedereen en alles was hetzelfde. Een communistisch systeem kun je zeggen.
De dictator was het IND. Iedereen had dezelfde kamers. kreeg hetzelfde en deed hetzelfde: Wachten op een verblijfsvergunning.

Ik woon nu in Haarlem, op 5 min afstand van de stadsschouwburg, een mini cooper voor de deur, een hoog plafond huis. Maar ik mis het azc.

Ik mis de Afrikaan die een krat bier kocht van de Aldi en die vervolgens voor een paar cent meer doorverkocht aan de bewoners.
Ik mis de Iraniër die opium rookte om zijn chronische pijn, door de martelingen in Iran te onderdrukken.
Ik mis de Armeen die illegale sigaretten verkocht voor 1,50 euro.

We waren jong, maar echt jong. Pubertijd jong. We gingen zwemmen om een leuk meisje te ontmoeten in het zwembad.
We zwommen, versierden meisjes, vochten in de regen, stalen koekjes, scholden uit en werden nageroepen dat we naar ons eigen land terug moesten.
We kochten stiekem bier en fantaseerden hoe het zou zijn als we uit deze hel kwamen. We leefden. We genoten van onze gesloten vrijheid.

Nu is iedereen weg. Iedereen heeft een huis in de stad, een auto voor de deur en een 1200 euro laptop.
Van ons thuis is niets overgebleven. Er is namelijk op de plaats van het azc een golfbaan gebouwd. Waar eersteklas mensen met ballen spelen.

Ons thuis is weg.
Mijn vriend Samen Amini zegt: “Je kan een kind uit een azc halen maar je haalt het azc nooit uit een kind.”
HA. Daar heb je gelijk in mijn vriend!!!!

Onderweg

Fleur tekende, Fronnie schreef –

“Ik schrijf en ik teken en bij alles heb ik het scherpe bewustzijn hoe het is voor de mensen onderweg die aan de andere kant van de grens geboren zijn. Het is goed om op die grens te zijn. Het is de werkelijkheid in de ogen kijken. Zoals de mensen in Sicilië de mensen op de boten in de ogen kijken en de doden begraven. Doe doe je als je op de grens van Europa woont.”

Fleur tekent en schildert, ontwerpt en geeft haar betrokkenheid bij en met vluchtelingen en asielzoekers vorm in concrete projecten. Ze heeft verschillende kunstprojecten in asielzoekerscentra opgezet via De Vrolijkheid, Meneer de Leeuw en de Refugee Company. Voor OndertussenOnderweg maakte ze samen met Fronnie Biesma een omgekeerde reis naar Sicilië. Ze ontmoetten en zagen. Aan de kust waar mensen op de vlucht Europa bereikten of onderweg verdronken. Het schuldige landschap.

Een doodgewone wereld

Door Chris Keulemans –

“Een oorlog is eigenlijk niet spectaculair. Afgezien van die enkele bom gaat het meeste in stilte kapot. Energietoevoer, communicatie met de buitenwereld, toekomstverwachtingen, vertrouwen in je buren. Soms zou je bijna vergeten dat de oorlog nog bestaat. Hij kan zich tijdelijk verplaatsen, naar een andere frontlijn, naar kelders of vergaderkamers. Maar ook dan blijven de dingen kapotgaan. Een straat in oorlogstijd, vooral in zo’n sluipende, haast afwezige oorlog, is als een bejaarde die zich uitkleedt. Dat gaat heel langzaam. Wat je ziet verschijnen wordt steeds kwetsbaarder. De kleur is van het lichaam geweken. Het staketsel komt bloot te liggen. Het is rimpelig en ongespierd. Niet alles werkt meer. Schuldig is het niet, kwaad kan het nauwelijks nog, maar het moment is voorbij dat je je hoop erop mag vestigen.”
Chris Keulemans is schrijver, journalist, reiziger en mede-initiatiefnemer van Ondertussen.

Ontwerp door Anush Martirossian.

Wij van het azc

Door George Tobal met illustraties van Fleur Bakker –

“Toen we als gezin weer moesten verhuizen, stonden we tegen over elkaar voor de witte bus die ons weg bracht naar een andere plek. Een afscheid.
Ik keek haar aan en zei: “Ik here op. Finish.”
Ze keek me aan en zei: “Nee. Tot ziens.”
“Tot ziens?”
“Ja. Tot ziens.”
“Goed. Tot ziens.””
George Tobal, theatermaker, schrijver, woonde 11 jaar in asielzoekerscentra in Nederland.
Rare Vogels

Door Senad Alic –

“Pas na een aantal maanden lukt het me om telefonisch contact te maken met mijn jongste broer. Op zijn tocht was hij ergens in Duitsland gestrand en ik in Nederland. Broer: “Ik heb een besluit genomen: ik ga naar Nieuw-Zeeland.” Ik: “Nieuw Zeeland. Waarom zo ver?” Broer: “Ver? Ver van wat?””

Senad Alic maakte een prentenboek voor kinderen en volwassenen. Vijftien werken vormen het residu van vijftien jaar reizen langs asielzoekerscentra in Nederland en vijftien jaar ontmoetingen met kinderen en volwassenen in die azc’s. Senad ziet de combinatie van autonoom werk en kunst maken met anderen als twee sporen van een trein: die kunnen parallel lopen en elkaar inspireren en aanvullen. Senad is sinds de oprichting verbonden aan de Vrolijkheid. Daarnaast is hij artistiek leider van De Werkelijkheid en ook curator van Podium Mozaïek.

De Overkant

Door Fronnie Biesma –

“De kinderen zeggen tegen alle buren goedemorgen, ze dachten even dat dat de naam van de buren was. Ze gaan nog niet naar school, spelen op straat en worden gepest door de andere kinderen in het dorp. Zouden die kinderen weten dat deze kinderen op een te kleine boot met teveel mensen dagenlang over de zee gevaren hebben, bang, in de armen van hun moeder en vader? De reis van Libië naar Catania, Sicilië, Italië. Dat ze gelukkig de boot twee dagen ervoor gemist hebben, omdat ze werden opgepakt en opgesloten. Dat iedereen van die boot verdronken is.”

Fronnie reisde langs asielzoekerscentra. Flarden en foto’s, fragmentatie.

Asielzoekerscentrum Slagharen

Door Olga Grigorjeva –

“Als mensen hoorden waar we naar toe moesten verhuizen glimlachten ze en sommigen zongen dan vrolijk: “Slag-haaaaaa-ren”. Raar, raar, raar, het is helemaal niet zo grappig o zo vaak met spullen en spulletjes op de trein te stappen en oude vrienden en kennissen achter te laten. De kinderen moeten naar een nieuwe school. Pff… Maar oké. We moeten eerst met een bus, dan de trein, nog een bus, een stukje lopen en daar dan eindelijk azc Slagharen. Ik kijk rond. Er is niets bijzonders op deze plek. Waarom reageerden mensen zo vrolijk. De volgende ochtend word ik wakker van rare geluiden: gillende mensen, hard gelach, muziek, clowns. In dit azc horen we de geluiden van een attractiepark en we gaan het ritme daarvan in ons leven volgen. Eerst vind ik het akelig die vrolijke geluiden in deze onvrolijke omgeving. Tot ik me realiseer dat het een geweldige metafoor is voor alles wat er in die maanden met mij gebeurt. Het gewone leven gaat vrolijk door alleen ik hoor er niet meer bij. Ik leef niet meer. Ik ben bezig met wachten.”

Olga schildert, tekent en maakt beeldhouwwerken en door middel van haar kunst verbindt ze mensen. Ze schreef en tekende een katern waarin ze haar ervaringen in het asielzoekerscentrum in Slagharen vormgeeft en vertaalt naar tips voor mensen die op de vlucht, in Nederland in een azc belanden.

Toen kinderen niet meer werden opgesloten

Liefdesgedicht
Jij hebt de dingen niet nodig
Om te kunnen zien
De dingen hebben jou nodig
Om gezien te worden
K. Schippers

Tekst, afbeeldingen en foto’s:
De kinderen die verbleven in de gesloten gezinsvoorziening in Zeist,
De kinderen uit de asielzoekerscentra, hun vriendjes en vriendinnetjes,
Gerard Kooistra, Monique Hoving, Fronnie Biesma, Saskia Cloosterman, Safaa Khazal –

Binnen hangen de wanden propvol kleurige schilderijtjes. Veel roze en rood. Hartjes met daarin de woorden ‘love’, ‘hope’ en ‘home’. De grijze buitenmuren van het terrein zijn bedekt met groene camouflagebladeren. Rond een binnenplaats met veel speel- en fitness toestellen staan een soort blokhutten. Binnen is er speelruimte met een playstation, veel speelgoed en boeken en een creatieve ruimte vol met glitters en andere materialen om te verven en te knutselen. Elk gezin heeft een eigen blokhut. De huisjes hebben namen als Mus, Merel en Vink. Het lijkt op een vakantiepark. Maar dan wel in afzondering. De metershoge muur en het schrikdraad laten niets aan de verbeelding over.

De Namen
Amoli
Ayat
Eli
Raed
Jasvinder
Jess
Saria
Stanisa
Margrita
Sinox
Ilona
Zahra
Temur
Imran
Fidon
Manuela
Sara
Alim
Ismut
Elena
Nihat
Adea
Pascal
Amin
Bilal
Kipra
Wajdihe

… en Wajdihe liet een schilderij achter en een briefje.

Het briefje
Ik ga u erg missen, ik hoop dat u het leuk gaat vinden met andere kinderen. Ik wens u veel geluk… en… ik wou nog zo graag zien hoe de schilderij was als hij af was…

Het schilderij
Het schilderij is bijna af met een groot vraagteken en een uitroepteken.
Een zon in de linkerbovenhoek, drie wolken aan de bovenkant, een ballon in de vorm van een hartje met daarin het woordje Love en drie bloemetjes en glimmende steentjes rond de tekst… Ik ben Wajdihe en dit gaat over mijn leven. Voel je je niet lekker en ben je niet blij dat je hier bent. Je wilt naar school maar dat kan niet. Omdat er geen school is. Dat gevoel heb ik ook gehad. Ik hoop dat alle mensen die hier komen een goede toekomst hebben. Ik ben bang over mijn toekomst. Maar God bestaat. Dus alle mensen moeten denken aan goede dingen.


Berichten